Барша түлектер ҰБТ-ны аяқтап, қолда сертификат, университет және мамандық таңдау деген маңызды басқыш алдында тұр. Күнде жекеме ондаған оқушы мен ата-ана кеңес сұрап жазып жатыр. Бәрінің сұрағы «Қай мамандық жақсы, мынандай балмен қай мамандық, қандай университетке түсе аламыз?» деп сертификат суреттерін жібереді. Әр адамға жеке кеңес беруге үлгермегендіктен арнайы мамандық таңдау кезіндегі маңызды түйіндерді ескертейін.

Мамандық таңдаған дұрыс. Ал, бірақ көбіміз «мамамдық» (мамасы таңдаған мамандық) таңдап кететініміз ақиқат. Жалпы, мамандық таңдау туралы ойымызды осыған дейін жазған едік, ол aizere.kz жеке блогымда тұр. 10 сынып болсаңыз міндетті түрде оқыңыз.

Ал, дәл қазір сертификат бар, таңдау пәніміз белгілі, ендігі біздің таңдайтынымыз, шыны керек, мамандық емес, грант екені ақиқат. Жақсы мамандықтың грантына түсу ол — жарты бақыт, сол себепті мамандық пен университет таңдар кезде, ертең өкініп қалмас үшін төмендегі дүниелерді ескертейін.

Бірінші, әр мамандыққа бөлінген гранттар тізімі шықты, жақсылап қараңыз, (kazbilim.kz сайтында тұр) бірақ, көп бөлінуі түсуге кепіл емес, аз грант бөлінген мамандықты аз адам, көп грант бөлінген мамандықты көп адам таңдауы мүмкін.

Екінші, бір мамандықты екі-үш университеттен таңдамай-ақ қойыңыз. Сіз конкурсқа түсудегі мүмкіндігіңізді азайтасыз. Себебі, грант университетке емес, мамандыққа бөлінеді.

Үшінші, мамандық таңдаған кезде сертификаттағы балыңыз маңызды, асқан тәуекелге бармаңыз. Мысалы, 115-пен стоматология немесе 110-мен жалпы медицина таңдап әуре болмай-ақ қойыңыз. Көрпеңізге қарай көсілген дұрыс. Бұны қалай межелеуге болады?
Ол үшін өткен жылғы грант иегерлері тізімін көре салу жеткілікті. Ол да kazbilim.kz сайтында тұр. Кез келген мамандыққа өткен жылғы ең төменгі балдан +/- 5 балдан артық тәуекел қажет емес.

Төртіншіден, балыңыз грантқа түсуден гөрі, тәуекелге жақын болса, онда ең маңызды кеңес, мамандық таңдау биыл 13-20 шілде аралығында жүреді. Сіз мамандықты 18-20 шілде арасы, жұрттың ең соңында тапсырыңыз. Себебі, ҰТО әр күні бір мамандықты неше адам таңдағаны туралы статистика жариялайды, соған қарап отырып өз балыңызбен таңдаған мамандыққа түсу-түспеуіңізді 90% межелеуге болады. Себебі, мамандық таңдау басталған кезде өз алдына сенімділер бірінші таңдап кетеді, сосын бір грантқа неше адам таласып тұрғанына қарап өз мүмкіндігіңізді біліп аласыз. Мысалы, бір грантқа 5 адамнан артық таласып тұрса әуре болмаңыз. Бір грантқа 0,7 адам таласып тұрған мамандықты ойланбай таңдай беріңіз.

Бесіншіден, әр құжат қабылдаған университет өзін таңдауды, өзінде бар мамандықты таңдауды ұсынуы, тіпті кейбірі «бізді таңдамасаң құжатыңызды алмаймыз» деп міндетсінуі мүмкін. Бұл заңсыз! Сіз бір қаладан бір қалаға жүгірмей өзіңізге ең жақын университетті немесе басқа университетті таңдап құжат тапсыра аласыз. Сосын грант иегерлері тізімі шыққан соң, өзіңіз түскен университетке құжатыңызды алып бара бересіз.

Алтыншы, құжатты 20 шілде, сағат 18.00-ге дейін тапсырып болсаңыз болғаны, ерте тапсыру мен кеш тапсырудың конкурсқа еш қатысы жоқ. Сондықтан, асығып қате таңдап қоймаңыз.

Жетінші, ауыл квотасы, оралман квотасы немесе тағы басқа жеңілдіктер барлық мамандықта бола бермейді. Мысалы, ядролық физика, халықаралық қатынас мамандығында ауыл квотасы жоқ. Сондықтан мұны ескеру маңызды. Ауыл квотасы бар мамандықтар тізімі де kazbilim.kz сайтында тұр.

Сегізінші, танымал мамандық таңдап ертең өкініп қалмаңыз, өзіңіз ең жақсы маман болып шыға алатын саланы таңдаңыз. Хит мамандықтың сапасыз кадрі болғанша, ел менсінбейтін мамандықтың мықты маманы болу — табысқа жетудің төте жолы.

Тоғызыншы, университетті өз қалаңыздан басқа қалада оқуға кеңес беремін, «балам адам болсын десең, сыртқа айда» дейді біздің қазақ. Рас, университетті басқа қалада оқып, сәл де болса ыстық-суықты бастан кешіңіз, «ақ алақан» маман болып шықпас үшін. Үйдің қасында оқу — жан қинамаудың тамаша әдісі, бірақ, үйіңіз қасыңызда мәңгі тұрмайды.

❗Айтпақшы, медициналық немесе педагогикалық мамандық таңдайтындар психологиялық тесттен өтулері міндетті, оны 15 шілдеге дейін тапсырып болу керек. Тапсырып қоймасаңыздар, ертең ондай мамандықты таңдай алмай қаласыздар.

Баршаңыздың грант иегері болуларыңызға тілектеспін, сәттілік болсын!

Сұрақтарыңыз болса комментке жаза беріңіздер, бас-аяғын қосып тағы бір пост жазармын.

Республикалық QAZBILIM орталығы директоры Аятжан Ахметжанұлы

1 Comment

  • Талғат
    Жарияланды 2019-07-08 19:40 0Likes

    Бір универдің 2-3- мамандығына тапсырыс беруге болама?
    Мамандық таңдаған кезде жалпы тапсыру мен серпін арқылы аралас тапсырсақ компютер бағдарламасы қай жағына басымдылық береді

Пікір қалдыру

НҰР-СҰЛТАН қаласы:

№1-офис. Тәуелсіздік даңғылы, 47/1

Тел: 8 (7172) 540 780 ;
8 775 431 8008;
8 707 431 8008.
  

НҰР-СҰЛТАН қаласы:

№2-офис. Сарыарқа даңғылы, 31/2.
Тел: 8 (7172) 34 79 16;
8 701 531 8008;
8 776 531 8008. 

АЛМАТЫ қаласы:

Мамыр 4-шағын ауданы, 111Г
Тел:8 (727) 381 62 71;
8701 731 8008;
8 707 731 8008

АҚТӨБЕ қаласы:

Гришина 7А, Н.Байғанин атындағы оқу ғимараты, 1 қабат

Тел:87017328008

 

X
Сәлеметсіз бе? QAZBILІM орталығына қош келдіңіз! Төмендегі батырманы басу арқылы біздің менеджерлермен тілдесе аласыз.